Harm Reduction

Onze missie is het bevorderen van de gezondheid en het verbeteren van de rechtspositie van mensen die drugs gebruiken. Dit zonder primair het gebruik zelf terug te dringen en vanuit respect voor de situatie en keuzes van de individuele gebruiker.

Nationaal

Veldwerk in 2018

In 2018 heeft Mainline 334 veldwerkactiviteiten uitgevoerd. Dit waren hoofdzakelijk reguliere veldwerkbezoeken aan hulpverlenende instanties en hangplekken. Daarnaast voerden we vele online en telefonische gesprekken met hulpverleners en druggebruikers.


Binnen het veldwerk geeft Mainline voorlichting aan diverse gebruikersgroepen in het hele land. Mainline houdt op deze manier een vinger aan de pols (signalerende functie).

In Amsterdam bezoeken veldwerkers bijvoorbeeld regelmatig ’t Landje, een locatie waar stadsnomaden verblijven. Sinds 2018 werken we hier samen met het JOT (Jellinek Outreach Team) en de Soepbus van het Leger des Heils.

De diepte in

Mainline vangt tijdens het veldwerk veel signalen op over nieuwe drugtrends. Deze vormen steeds vaker de basis voor verdiepend onderzoek. Veldwerkers leren met bijvoorbeeld diepte-interviews over de belevingswereld van mensen die middelen gebruiken. 

Drie mooie voorbeelden uit 2018:
  • Uit de jaarlijkse gebruikersenquête onder 50 druggebruikers kwam in 2018 naar voren dat sociale contacten en afleiding helpen als je minder wilt gebruiken. Gebruikers beoordeelden de hulpverlening met een voldoende, maar vinden dat de bejegening beter kan.

  • Ook zijn we in 2018 gestart met de Spuitanalyse, waarin gebruikte spuiten zijn onderzocht op basisgrondstoffen.
  • Mainline voerde in 2018 samen met het Trimbos-instituut en Correlation Network een inventarisatie uit onder gebruiksruimtes in Nederland. Hieruit bleek dat er steeds minder op zichzelf staande gebruiksruimtes zijn (24 in 2018 ten opzichte van 37 in 2010, voornamelijk voor basecoke en heroïne). De afname is te verklaren door de daling van het aantal mensen dat deze middelen gebruikt en door de toename van het aantal woonvoorzieningen met gebruiksopties.








15.750

unieke bezoekers op

www.sexntina.nl

1.948

terugkerende bezoekers

in 2018

1

eerlijke site

voor mannen uit de chemsex scene





Mainline magazine

De Mainline – het magazine over drugs, gezondheid en de straat - kwam in 2018 vier keer uit. Het magazine geeft gebruikers een gezicht en speelt in op signalen uit het veld. Redacteurs komen in het hele land bij gebruikers over de vloer: op straat en thuis in de woonkamer. Een breed publiek leest de Mainline, waarin onze redactie een balans zoekt tussen persoonlijke portretten, praktische harm reduction tips en mis(ver)standen in de scene.

Soms maakt Mainline Magazine publieke impact. Zo schudde SP-raadslid Nicole Temmink de Amsterdamse politiek wakker met raadsvragen naar aanleiding van een Mainline artikel over de avondsluiting van de heroïneverstrekking. Gebruikers kampten met ontwenningsverschijnselen en de buurt klaagde over gehossel op straat. Het raadslid wilde weten waarom de GGD de deuren sloot zonder toestemming van het ministerie van VWS.

De Opiaten Special van Mainline Magazine ging behalve over heroïne en methadon ook over de vervijfvoudiging van opioïde pijnstillers in Nederland. En: de gevolgen voor gebruikers. De Alcohol Special kwam uit terwijl Nederland in de hete zomer van 2018 naar de fles greep. De feiten en harm reduction tips over ons favoriete en volledig genormaliseerde roesmiddel hebben bijgedragen aan een bewuster drinkgedrag van de hoofdredacteur en hopelijk ook vele lezers. De Slaap Special raakte eveneens een breed publiek. Een Facebook-oproep over de slaapervaringen van gebruikers veroorzaakte een explosie aan reacties. In de Basecoke Special was er aandacht voor de gevolgen van deze hardnekkige drug, zoals longklachten (COPD) en geldproblemen onder de groep hardcore gebruikers.


Mainline verspreidt het magazine landelijk onder inloophuizen, verslavingsinstellingen, sociale pensions en tippelzones. Inschrijven voor een jaarabonnement of een losse editie bestellen is mogelijk: kijk voor recente edities in onze webshop.

Soa Boa special

SOA

In 2018 hebben we de nieuwsbrieven C-Zicht en Take-it 2018 samengevoegd en gerestyled tot de Soa Boa Special. Dit mini-magazine over drugs, soa's en infectieziekten verscheen twee keer. De eerste editie was gericht op mannen die seks hebben met mannen en daarbij chems gebruiken. Onder deze groep komen soa’s en boa’s relatief vaker voor dan bij andere groepen. We gingen in deze editie in op het gebruik van condooms in homo-sauna’s en het waarschuwen van seksbuddy’s.

BOA

De tweede Soa Boa Special richtte zich op mensen die bij het gebruik van drugs een infectieziekte hebben opgelopen, zoals hiv of hepatitis C. De verhalen gingen onder meer over het leven van een heteroman met hiv en over de vraag of je met hiv nog sekspartners kunt krijgen.

Hepatitis C in Amsterdam

In 2017 en 2018 deed Mainline onderzoek in samenwerking met de Regenboog Groep en de GGD Amsterdam. Doel was om meer te leren over de risicoprevalentie en kennis op het gebied van hepatitis C (HCV) onder bezoekers van laagdrempelige dag-inloopvoorzieningen in Amsterdam.

Hieruit kwam onder andere naar voren dat het merendeel van de respondenten risico heeft gelopen op HCV door:

  • injecterend druggebruik (12%),
  • onbeschermde seks tussen mannen (20%),
  • het plaatsen van tattoos in een niet-officiële shop of in een land met een hoge HCV- prevalentie (20%), en/of
  • het delen van een basecoke-pijp (29%).

Slechts een kwart van de respondenten is ooit getest op HCV. Het hele rapport vind je hier.

Herstel

Herstel gaat om meedoen in de maatschappij en regie hebben over je eigen leven. Het gaat erom te zijn wie je wilt zijn als persoon. Meestal gaat herstel gepaard met het stoppen met middelengebruik. Maar ook binnen gecontroleerd gebruik kan je je leven op de rit krijgen.


In 2018 heeft Mainline vijftien herstelervaringen en -visies verzameld. Deze verhalen vormen de basis voor een compact rapport met concrete antwoorden op drie hoofdvragen:

  1. Wat kunnen mensen zelf doen?
  2. Wat kunnen mensen in de omgeving doen?
  3. Wat zijn de succesfactoren?

Iemand kan zelf werken aan onder meer structuur, betekenisvolle relaties, zinvolle dagbesteding en zelfacceptatie.

Chemsex in 2018

Mainline's chemsex team liet behoorlijk van zich horen in 2018, zowel online als offline.

Sinds 2,5 jaar volgt Mainline een populaire gay datingsite, een internationale kinky datingsite en een datingsite specifiek voor 'slammers' (zij injecteren crystal meth). In 2018 signaleerde ons chemsex team een toename van het aantal mannen dat ervaring heeft met slammen. Ook viel op dat chemsex geen hoofdstedelijk verschijnsel is en in diverse regio’s plaatsvindt.

Welke middelen zijn populair tijdens chemsex? Mainline deed een steekproef door via grote landelijke gay datingsites 100 surveys te verzamelen. Daardoor ontdekten we dat GHB en XTC nog steeds het populairst zijn, gevolgd door ketamine. Verder bleek één op de drie mannen ervaring te hebben met slammen, waarvan de meesten met crystal meth.

Chemsex meetings

Sinds 2016 organiseert Mainline tweewekelijkse meetings voor mannen die chems gebruiken tijdens seks en meetings voor mannen die zijn gestopt. In 2018 bezochten 86 mannen de ‘Sober is Sexy Too’ meetings en 28 mannen de meetings genaamd Let’s talk about Chems’. Tijdens deze laagdrempelige bijeenkomsten zijn vragen en problemen rondom chemsex besproken, is er informatie verstrekt en zijn mannen doorverwezen naar zorginstellingen.

Chemsex Overleg
In 2018 kwam Mainline twee keer samen met 18 organisaties in Amsterdam voor het Amsterdams Chemsex Overleg (ACO). Betrokken professionals en organisaties onderschrijven dat het aantal mannen dat bij hen aanklopt met chemsex-issues slechts het topje van de ijsberg is. Naar Amsterdams voorbeeld startte Mainline in 2018 ook een Zuid-Hollands Chemsex Overleg met betrokken partijen in het veld.

Quickscan - actie!

In 2018 voerde Mainline een Quickscan uit in twee Nederlandse gemeentes.

Gemeente Kampen benaderde Mainline voor een onderzoek naar middelengebruik onder jongeren en jongvolwassenen. Hieruit kwam naar voren dat drinken onder jongeren heel normaal wordt gevonden en dat drankketen bijdragen aan overmatig drankgebruik. Omtrent druggebruik heersen grote taboes. De meest gebruikte harddrugs zijn XTC, speed en coke. Van de andere drugs blijkt lachgas populair.

Een andere gemeente (blijft liever anoniem) ervaarde problemen bij het bereiken van basecoke gebruikers. Door middel van semi-gestructureerde interviews bracht Mainline het gebruik, de hulpbehoefte en de preventiemogelijkheden van deze verborgen doelgroep in beeld. We werkten hierbij samen met een lokale veldwerkorganisatie die haar expertise en netwerk deelde. De betrokken basecoke-gebruikers werkten actief mee aan de scan, overtuigd als ze waren van de noodzaak voor actie.

Het resultaat van de Quickscan is een praktisch werkdocument met concrete aanbevelingen. Op basis hiervan ontwikkelt de gemeente een actieplan. Ook een versneld onderzoek rond drugsproblematiek in uw gemeente? Klik hier voor informatie.

Mannenlijf enquête

360 mannen

vulden een survey in over hun eigen lijf. In samenwerking met het COC voerde Mainline een onderzoek uit over Nederlandse mannen en hun kijk op het mannenlichaam. Wat vinden zij belangrijk? Waar kijken zij naar? En wat doen zij om hun lichaam in de gewenste staat te houden? Hierbij is ook gevraagd naar het gebruik van ‘Performance and Image Enhancing Drugs’ (PIEDs), zoals anabole steroïden. Voor de helderheid: het ging hier om recreatieve sporters.

1 op de 10

mannen uit ons onderzoek gaf aan anabole steroïden te gebruiken of gebruikt te hebben.

Internationaal

Bridging the Gaps

Via het programma Bridging the Gaps - health and rights for key populations, draagt Mainline bij aan het verbeteren van de gezondheid en de rechten van drugsgebruikers, sekswerkers en lesbiennes, homo's, biseksuelen en transgenders (LGBT).

Het Nederlandse Ministerie van Buitenlandse Zaken financiert het project. Mainline is een van de leidende organisaties die zich richt op de gezondheid en rechten van drugsgebruikers.

Mainline werkte in 2018 samen met partners in zes verschillende landen: Indonesië, Kenia, Nepal, Pakistan, Vietnam en Zuid Afrika. Hieronder vind je een aantal highlights uit 2018.

Speed limits

Mainline rondde in 2018 een studie af naar effectieve harm reduction interventies voor gebruikers van stimulanten. De studie omvat een literatuurstudie en een gedetailleerde beschrijving van zeven best practices in verschillende regio's in de wereld. Denk aan gebruikersruimten, housing-first projecten, veldwerk voor mensen die meth gebruiken en support-groepen.

Het onderzoek kreeg steun van het Global Partnership on Drug Policies and Development (GPDPD), een project van Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) GmbH.

Het onderzoek draagt bij aan de wereldwijde kennis over harm reduction voor gebruikers van stimulerende middelen: door het verspreiden van onderzoeksresultaten in praktijkgerichte taal krijgen organisaties die met gebruikers van stimulanten werken concrete handvatten.

De studie ondersteunt de boodschap dat harm reduction verder gaat dan hiv-preventie en zorg. De beschreven casussen richten zich op mensenrechten en een betere levenskwaliteit voor degenen die stimulerende middelen gebruiken – ook diegenen die niet injecteren en in plaats daarvan roken of snuiven.

De uitvoering van het onderzoek is gestart in 2017 en werd medio 2018 afgerond met een prachtig rapport.

Onderzoek en innovatie in Pakistan

Samen met lokale organisaties doet Mainline regelmatig onderzoek in Pakistan. Ook proberen wij innovatieve projecten op te zetten om druggebruikers beter te bereiken met een kwalitatief goed harm reduction aanbod.

Mainline's partner in Pakistan, Nai Zindagi, heeft anonieme data verzameld over meer dan 40.000 gebruikers van harm reduction diensten. In totaal waren er 9.359.158 contactmomenten met cliënten in de afgelopen zeven jaar.

De aard en omvang van deze database zijn uniek in het harm reduction veld. Diensten die in kaart zijn gebracht, betreffen bijvoorbeeld het nationale spuitenruilprogramma, condoomdistributie en wondverzorging. Ook het aantal hiv-testen, de initiatie op aidsremmers en de behandeling van hiv-positieve mensen die drugs gebruiken zijn terug te vinden in het databestand. Samen met het Kirby Institute van de Universiteit van New South Wales in Australië, hebben Nai Zindagi en Mainline een ambitieus onderzoeksplan opgesteld.

Nai Zindagi deed in 2018 ook onderzoek om vast te stellen hoe vaak hiv en hepatitis C voorkomen onder mensen die heroïne roken in plaats van injecteren.

Dit bleek veel vaker te zijn dan gedacht. In Rahim Yar Kahn bleek 2% van de heroïne-rokers met hiv geïnfecteerd, in Rawilpindi was dit bij 7% van de mensen het geval en in Multan zelfs bij 10% van de heroïne-rokers. Dit is veel hoger dan de - naar schatting - 0% hiv-prevalentie onder de algemene bevolking. In 2019 zullen wij daarom proberen ook rokers van heroïne actief te bereiken via harm reduction programma's voor injecterende gebruikers. Ook willen we beter begrijpen hoe mensen risico lopen.

Een andere samenwerking tussen ITPC, Nai Zindagi en APLHIV-Pakistan leidde tot een onderzoek over de barrières die injecterende druggebruikers tegenkomen in alle fasen van een hiv-behandeling. Dit onderzoek is onderdeel van de Missing the Target onderzoeksreeks van ITPC. Deelnemers aan het onderzoek rapporteerden over lange reisafstanden naar klinieken, stigma en discriminatie, weinig kennis over hiv en aids en over problemen om therapietrouw te blijven vanwege de absentie van methadon in Pakistan.

In 2019 werken we door aan pragmatische projecten om harm reduction in Pakistan op te schalen en te verbeteren.



Mainline consultancy

30jaar ervaring

in het harm reduction veld. Mainline deelt graag haar kennis en wereldwijde ervaring op het gebied van drugs en harm reduction. Daarom treden we op als expert of adviseur. Zo kunnen we een kwaliteits-assesment uitvoeren in uw organisatie, of meedenken over het opzetten van een harm reduction project.

Vrouwen die drugs gebruiken in Kenia

390vrouwen

bereikte Mainline's partner MEWA in 2018 met gendersensitieve harm reduction services. Dat is een verdriedubbeling ten opzichte van de jaren hiervoor. 

1change story

beschrijft hoe zij dit deden: door actief op zoek te gaan naar vrouwen, het aanbod steeds te verbeteren op basis van de wensen van de vrouwen en door stigma en discriminatie actief te bestrijden. Lees meer over MEWA's krachtige change story.



Stappen vooruit in Zuid-Afrika

Mainline's partner OUT Wellbeing werkte in 2018 onvermoeibaar door in Pretoria. Peer workers gaven 485.430 schone spuiten en naalden uit: 10.113 per week. Ook boden ze hiv-testen aan, screenden ze mensen op tuberculose en soa’s en verwezen ze mensen door naar het pas gestarte methadonprogramma.

De positieve impact van het programma op de hiv- prevalentie onder injecterende druggebruikers is aangetoond in een studie van de Universiteit van California, San Francisco. Dit leidt in 2019 tot een uitbreiding van het harm reduction project met twee nieuwe locaties.

In Durban was er tegenslag met de beëindiging van de spuitenruil door de gemeente, nadat naalden waren aangespoeld op het strand.

Dit had direct een dramatisch effect: cliënten begonnen naalden te delen en te hergebruiken. Het netwerk van druggebruikers in Durban probeert uit alle macht en via peers toch schone naalden uit te delen.

Gelukkig bericht TB HIV Care ook over positieve ontwikkelingen. Methadon is geïntroduceerd in zowel Durban als Cape Town en Pretoria. Sinds de introductie van de spuitenruil in Cape Town daalde het aantal mensen dat naalden met elkaar deelt van 37% in 2013 naar 15% in 2017. En 81% van de druggebruikers zei een nieuwe naald te hebben gebruikt bij de laatste injectie. Tot slot zijn druggebruikers opgenomen in het ‘National Health Sector Drug Master Plan’, het ‘National Hepatitis Action Plan’ en het ‘National HIV PWID Plan’.

Een interessante roadmap rond de introductie van harm reduction in Zuid-Afrika is hier te vinden.

Op vrije voeten in Georgië

ISD-maatregelen, vrijwilligerswerk, halfway houses en enkelbanden. Een greep uit het Nederlandse aanbod om mensen uit de gevangenis te houden of hen op een goede manier terug te laten keren in de maatschappij.


Mainline is betrokken bij een EU-project dat de succesfactoren in kaart brengt op het gebied van resocialisatie van mensen die naar de gevangenis moeten - of juist recent uit detentie kwamen. In 2018 verzamelden we casuïstiek van Nederlandse oorsprong. Het doel is een overzicht te krijgen van succesvolle resocialisatie-projecten zonder verlies van contact met de samenleving. In 2019 bundelen we 16 van deze casussen, die in Georgië zullen bijdragen aan een lobby rondom de alternatieven voor gevangenisstraf.

Ice in Vietnam

Mainline maakte een start met werk in Vietnam in 2018. In dit land is methamphetamine populair en we wilden het gebruik goed in kaart brengen. Samen met partner SCDI en in samenwerking met SOA AIDS Nederland onderzochten wij het meth-gebruik in Ho Chi Minh City.


Met de hulp van sleutelinformanten bereikten we meer dan 300 crystal meth gebruikers. Een samenvatting van het onderzoek is hier te vinden. 

Op basis van de informatie uit het onderzoek trainde Mainline zes lokale organisaties en netwerken van druggebruikers die onder de vlag van SCDI werken. Het doel is om met hen harm reduction services in Ho Chi Minh City op te zetten in het nieuwe jaar.

Harm reduction voor meth-gebruikers in Indonesië

In 2018 verbleef Mainline-collega Nick twee maanden in Indonesië om nauwer samen te werken met partners Karisma en PKNM. Tot nu toe heeft Karisma meer dan 3.000 crystal meth gebruikers bereikt in een programma in Jakarta en heeft PKNM ongeveer 750 mensen in Makassar bereikt.


Ook de workshop voor 25 artsen en verpleegkundigen van 12 gezondheidscentra in Jakarta was succesvol. Hen leerden we hoe zij met name mentale hulp kunnen bieden aan mensen die meth gebruiken. Nick heeft een aantal vlogs gemaakt over Mainline's programma's in Indonesië.

De bijzondere opbouw van het harm reduction werk voor mensen die meth gebruiken in Indonesië, staat samengevat in een boeiende 'track record'. 

Steroïden: doping in de recreatieve sport

Performance and Image Enhancing Drugs (PIED) worden ook buiten de professionele sport gebruikt - in de lokale sportschool bijvoorbeeld. Het gaat om middelen die mensen (zouden) helpen bij het afvallen en/of het sneller kweken van spieren.

Mainline neemt samen met organisaties uit Finland, Griekenland, Litouwen en Engeland deel aan een Europees project over deskundigheidsbevordering rondom het gebruik van Performance and Image Enhancing Drugs.

We toetsen of de inhoud van het Finse online e-learning programma over PIED’s aansluit bij de behoefte van professionals uit de gezondheidszorg in Nederland. De digitale modules zijn beschikbaar gemaakt in het Nederlands en getest onder mensen in verschillende beroepsgroepen in de zorg. In totaal zijn er 20 vragenlijsten verzameld en 10 mensen geïnterviewd. Het project loopt tot eind 2019.

Bekijk ook de website van het 'DELTS-project'.

Trainers trainen

In 2017 lanceerde Mainline haar eerste train-de-trainer (ToT) programma. Het doel van het programma is om de trainingscapaciteit van partners op te helpen bouwen. Op die manier kunnen zij bijvoorbeeld nieuw personeel inwerken, maar bijvoorbeeld ook lokale gezondheidswerkers of politie trainen.

In 2018 stroomde een selecte groep door naar het tweede jaar van dit programma. Mainline wil hen op termijn ook regionaal inzetten: dat vermindert onze vlieguren en versterkt de positie van onze partners.

De eerste ervaringen van de deelnemers zijn positief. Zo mocht Victor een training in de Filippijnen verzorgen.

In 2019 start een tweede lichting met enthousiaste deelnemers uit Indonesië, Kenia, Tanzania, Vietnam en Zuid-Afrika.


Afscheid Nepal

Met veel trots kijkt Mainline terug op een succesvolle samenwerking van 12 jaar met onze partner Youth Vision in Nepal. Youth Vision heeft veel successen geboekt en is uitgegroeid tot een expert op het gebied van substitutiebehandelingen voor opiaat-gebruikers en spuitenruil.

Op dit moment bereikt Youth Vision meer dan 6.000 drugsgebruikers. In de afgelopen jaren is de hiv-prevalentie onder drugsgebruikers in Nepal gedaald van 68% in 2002 naar 8,8% in 2017 met zeer lage incidentiecijfers. Op dit moment nemen andere financiers de huidige programma's over. Een video over de behaalde successen sluit onze samenwerking af.



Nothing about us, without us!

Samen met partners INPUD en AFEW, een onderzoeker van King’s College London en onderzoekers uit drie verschillende landen, startte Mainline in 2018 een nieuw onderzoek. Het kijkt naar de manieren waarop druggebruikers de dienstverlening en zorg die voor hen bedoeld is kunnen beïnvloeden en verbeteren.


Het onderzoek vindt plaats in Indonesië, Kyrgyzstan en Zuid-Afrika en koppelt lokale onderzoekers aan de lokale gebruikersnetwerken. Het onderzoek loopt tot en met 2019 en de eerste resultaten volgen naar verwachting halverwege het jaar.



Trainingen

De trainingen van Mainline

De trainers van Mainline nemen professionals mee in de belevingswereld van mensen die drugs gebruiken. Welke middelen zijn er op de markt? Hoe maak je écht contact met mensen die drugs gebruiken?

In onze trainingen werken we met praktische oefeningen om de kennis over drugs en gezondheid te vergroten en het stigma van mensen die drugs gebruiken te verkleinen.

Het doel is om de kwaliteit van leven van deze doelgroepen te verbeteren én het werk van professionals makkelijker te maken. De meeste instellingen geven de voorkeur aan verschillende elementen uit ons trainingsaanbod en krijgen een training of workshop op maat.

Interesse? Mail ons via training@mainline.nl

Financiën

Copyright Mainline 2019. Webdesign by Studio Odilo Girod, hosting & CMS by Blogbird.